ÖSYM’ye 40 bin lira ceza: görme engelli adaylara her sınavda aynı 30 dakika ek süre

TİHEK, görme engelli adaylara farklı sınavlarda 30 dakika ek süre tanınmasını ayrımcılık sayarak ÖSYM'ye 40 bin lira idari para cezası verdi.

Memurix Haber Merkezi

6 Ekim 2026 · Güncelleme: 6 Ekim 2026

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, ÖSYM’nin farklı sınavlarda görme engelli adaylara hep aynı 30 dakikalık ek süreyi vermesini ayrımcılık saydı. Kurul, kararla birlikte ÖSYM Başkanlığına 40 bin liralık idari para cezası verdi. Karara, yüzde 80 görme kaybı olan bir adayın Kuruma yaptığı başvuru yol açtı.

Başvuran, YDS, YÖKDİL ve ALES’te soru kitapçığı 14 punto basılmış ve 30 dakika ek süre tanınmış olmasına karşın bütün soruları cevaplayamadığını anlattı. EKPSS’de süresinin yüzde 50 oranında uzatılması sayesinde soruları vaktinde okuyabildiğini ekledi. Az gören adaylar için daha büyük yazı puntosu ve yüzde 50 oranında ek süre istedi; okuyucu ve işaretleyici desteği alanlara da ek süre verilmesini talep etti.

ÖSYM, Kurumun sorduğu yazılı görüşte engelli ve özel durumu olan adaylar için eşitliği gözeten düzenlemeler yürüttüğünü bildirdi. EKPSS’deki yüzde 50 ek sürenin ilgili mevzuat ve protokole, Bilim Kurulunun bilimsel değerlendirmelerine ve uzman görüşlerine dayanılarak belirlendiğini aktardı. Yalnızca EKPSS’de 16 ve 18 punto kullanıldığını, öteki sınavlarda büyük puntonun teknik olarak mümkün olmadığını savundu.

Kurul, ek sürenin sınavların özelliklerine bakılarak her sınav için ayrıca saptanmamasını makul düzenleme yükümlülüğüyle bağdaştırmadı. Bu yaklaşım, engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlali olarak değerlendirildi. Yazı puntosuna ilişkin iddiada ise ihlal bulunmadığına karar verildi.

Kararın gerekçesinde, 6701 sayılı Kanun ile Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi uyarınca engellilerin başkalarıyla eşit koşullarda haklardan yararlanması için makul düzenleme gerektiği belirtildi. Ek sürenin, engelli adayların dezavantaj yaşamadan engelsiz adaylarla yarışmasını sağlayan bir telafi süresi olduğu vurgulandı. Sınav türü, soru içeriği ve süre değiştiği hâlde 30 dakikanın değişmeden uygulandığı hatırlatıldı.

Kurul, her sınav için ayrı değerlendirme yapılmasının ÖSYM’ye aşırı ya da orantısız yük getirmeyeceğini belirtti. Kararda, ek sürenin her sınavın niteliğine göre saptanması gerektiği, makul düzenleme ilkesine uymayan uygulamanın ayrımcılık yasağını çiğnediği kaydedildi.