657 Sayılı Kanunda Kademe ve Derece İlerlemesi Nasıl İşler

Devlet Memurları Kanunu'na göre memurların kademe ve derece ilerlemesinin koşulları ile aylık gösterge sisteminin işleyişi anlatılıyor.

Memurix Haber Merkezi

24 Eylül 2026 · Güncelleme: 23 Eylül 2026

En yüksek ve en düşük memur maaşı arasındaki fark, memurun bulunduğu derece ve kademeye göre şekillenir; bu ilerleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64 nci maddesinde düzenlenmiştir. Kademe, derece içinde görevin önemi ya da sorumluluğu artmadan memurun aylığındaki ilerlemeyi ifade eder. Bir memurun kademe ilerlemesi yapabilmesi için bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması gerekir.

Kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde mecburi hizmetle görevlendirilen memurlara, bu yörelerde fiilen çalışılan her iki yıl için ayrıca bir kademe ilerlemesi tanınır; yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır, iki yıldan kısa süreler ise dikkate alınmaz. Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara da aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır. Şartları taşıyan memurlar, hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere başka bir işleme gerek kalmaksızın bir üst kademeye ilerlemiş sayılır.

Kademe ilerlemesiyle ilgili onay mercii atamaya yetkili amirdir ve bu yetki devredilebilir. Kademe ilerlemesine hak kazanamayan memurlar kurumlarınca her ay alınacak toplu onaylarla belirlenir. İlerlemeye müstahak olmadığı sonradan anlaşılan memurların kademe ilerlemesi, ilerlemiş sayıldıkları tarihten geçerli olmak üzere iptal edilir.

Öğrenim durumu ve diğer şartları taşıdığı halde üst derecede boş kadro bulunmaması nedeniyle derece yükselmesi yapamayan memurların durumu da kanunla ayrıca güvence altına alınmıştır. Bu memurların kazanılmış hak aylıkları, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla, görevde bulundukları kadronun üst derecesine yükseltilir. Böylece kadro yetersizliği, memurun aylık derecesinin ilerlemesini tamamen engellemez.

Derece yükselmesi yapılabilmesi için üst derecelerden boş bir kadronun bulunması, memurun bulunduğu derecede belirli bir süre ve bu derecenin son kademesinde belirli bir süre daha çalışmış olması ile kadronun gerektirdiği nitelikleri kazanmış olması şartı aranır. Derece yükselmesi de tıpkı kademe ilerlemesinde olduğu gibi atamaya yetkili amirin onayına bağlıdır; müşterek kararla atananların derece yükselmesi ise ilgili bakanın ya da yetkili kıldığı makamın onayıyla yapılır.

Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı dışındaki sınıfların belirli üst dereceli kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın da atama yapılabilir. Bu şekilde atanabilmek için ilgilinin yükseköğrenim görmüş olması ve kadronun ek göstergesine göre değişen belirli bir hizmet süresini tamamlamış olması gerekir. Bu yolla üst dereceye atananların bu kadroda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi, belirli yıllık süreler ise derece yükselmesi sayılarak kazanılmış hak aylığının yükselmesinde dikkate alınır.

Memurun fiilen eline geçen aylık tutarı, derece ve kademesine karşılık gelen aylık göstergesi ile hizmet sınıfı ve unvanına göre belirlenen ek göstergenin toplanmasıyla hesaplanır. Bu hesaplama 43 nci maddede yer alan Aylık Gösterge Tablosu ile ek gösterge cetvellerine dayanır; dolayısıyla en yüksek ve en düşük memur maaşı arasındaki fark, kişinin derece ve kademesi yükseldikçe büyüyen gösterge farkından kaynaklanır. Ek göstergeler yalnızca ilgili sınıf ve görevde bulunulduğu sürece ödemeye esas alınır, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz.