DİSK-AR: asgari ücretlinin eylül kaybı 6 bin 828 lira oldu
DİSK-AR, eylülde asgari ücretlinin uğradığı değer kaybını 6 bin 828 lira hesapladı; yıllık enflasyon yüzde 29,73, aylık yüzde 1,84.
· Güncelleme:
DİSK Araştırma Merkezi, TÜİK’in eylül verilerini değerlendirdiği 2026 dönemi bülteninde asgari ücretlinin enflasyona karşı uğradığı değer kaybının 6 bin 828 liraya vardığını bildirdi. Eylülde fiyatlar ayda yüzde 1,84 yükselirken yıllık oran yüzde 29,73 oldu. Merkez, uzun dönemli hesapta gıdanın 2005 yılından Eylül 2026’ya kadar 54,5 kat pahalılaştığını da aktardı.
Merkezin aktardığına göre on iki aylık ortalamalarla ölçülen enflasyon yüzde 31,49 düzeyinde, yılın başından itibaren birikim ise yüzde 24,32 oldu. Yıllık artışın en belirgin olduğu harcama grubu eğitim ve oranı yüzde 48,62. Eğitimde bir aydaki yükseliş yüzde 14,19, giyim ve ayakkabıda ise yüzde 3,98 olarak kaydedildi.
Bültende, baz etkisiyle yavaşlayan enflasyon hızının fiyatların gerilemesi anlamına gelmediği vurgulandı. Yüksek enflasyonun farklı toplumsal kesimleri farklı biçimde etkilediği, dar gelirlilerin satın alma gücünü daha fazla aşındırdığı ve gelir dağılımını bozduğu ifade edildi.
Rapor, gelir gruplarına göre tablonun ayrıştığını gösterdi. Gelirin en düşük yüzde 20’lik diliminin toplam içindeki hissesi yüzde 6,4 iken bu hanelerde gıda, harcama sepetinin yüzde 29,2’ini oluşturuyor. En üst yüzde 20’lik dilim ise gelirin yüzde 48’ine sahip ve gıdaya ayırdığı pay çok daha düşük kalıyor.
DİSK-AR’a göre en düşük gelir diliminde gıdanın payı iki yıl içinde yüzde 36’dan yüzde 29,2’ye indi. Aynı sürede konut ve kira giderlerinin payı yükseldi. Bu giderlerden kısamayan düşük gelirli hanelerde gıdanın bütçedeki yeri yaklaşık 7 puan azaldı.
DİSK-AR, TÜİK’in ortalama madde fiyat listesini Haziran 2022’den beri kamuoyuna vermediğini eleştirdi. Ankara 6. İdare Mahkemesi’nin bu verilerin duyurulmasını kurumun yükümlülüğü saydığı, kararın istinaf aşamasından sonra kesinleştiği belirtildi. Raporda, buna karşın listenin yayımlanmadığı kaydedildi.
Yeni yılın asgari ücretine ilişkin hesaplar eylül verilerinin ardından güncellendi. Mevcut net tutar 28 bin 75 lira ve yeni rakamı Asgari Ücret Tespit Komisyonu görüşmeleri belirleyecek. Hesaplamalarda yıl sonu enflasyon beklentilerine dayalı beş ayrı senaryo kullanıldı.
Bu konuda güncel veriler
| Katsayı | Değer |
|---|---|
| Aylık katsayı | 1,575512 |
| Taban aylık katsayısı | 25,794915 |
| Yan ödeme katsayısı | 0,499649 |
Gösterge rakamları aylık katsayıyla, taban aylık göstergesi (1000) taban aylık katsayısıyla, yan ödeme puanları yan ödeme katsayısıyla çarpılarak aylık tutara çevrilir (657 sayılı Kanun md. 154).